Warmtepomp onderhoud: hoe vaak, wat en is het verplicht?

Hoe vaak moet een monteur naar je warmtepomp kijken? Wat doet hij dan? En is onderhoud verplicht? Op deze pagina lees je wat de bronnen daarover zeggen. Dat zijn Milieu Centraal, Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond. En de handleidingen en websites van de fabrikanten. En de overheid: de EU, het IPLO, de ILT en de Rijksoverheid. Bij elk advies staat wie het geeft. En voor welke serie het geldt.

De bronnen zeggen niet allemaal hetzelfde. Kijk daarom in de handleiding van je eigen warmtepomp. Of vraag het de fabrikant. Dat raadt Vereniging Eigen Huis aan.

Hoe vaak is onderhoud nodig?

Dat verschilt per bron en per merk. De figuur laat zien wat de meeste bronnen zeggen. Daaronder staat het in woorden.

Milieu Centraal [1]onderhoud

Vereniging Eigen Huis: de meeste fabrikanten, bij warmte uit de buitenlucht [3]onderhoudof onderhoud

Consumentenbond: druk van het koudemiddel [4]10 jaar oudcontrole

Daikin Altherma 3 R [6]onderhoud

Mitsubishi Electric Ecodan-cilinderunit [8]onderhoud

Intergas Xtend Eco [9]onderhoud

Remeha Elga Ace [11]minstens

ATAG Energion IDU M HYBRIDall [17]controle

Vaillant uniTOWER plus (binnenunit) [19]inspectieonderhoud

Vaillant aroTHERM plus (buitenunit) [21]controlelijst

Nefit Bosch (website) [23]controleonderhoud, per type

Bosch Compress Hybrid 7000i AW [24]contractonderhoud

Itho Daalderop Amber [25]reinigeninspectie

Itho Daalderop HP-M 25 i [26]inspectie

Quatt (website) [27]visuele check, waar mogelijk

elk jaarelke 2 jaarelke 3 jaar

De bronnen zeggen niet hetzelfde. Volg de handleiding van je eigen warmtepomp.

Dit zeggen de onafhankelijke organisaties:

• Milieu Centraal. Laat een warmtepomp 1 keer in de 2 jaar onderhouden. Dan gaat hij lang mee, ongeveer 15 jaar.
• Vereniging Eigen Huis. Hoe vaak, verschilt per type en merk. Haalt je warmtepomp warmte uit de buitenlucht? Dan raden de meeste fabrikanten elk jaar of elke 2 jaar onderhoud aan. Dat komt door de buitenunit. Die kan vies of verstopt raken.
• Consumentenbond, pagina met gebruikstips. Laat de druk van het koudemiddel 1 keer per 3 jaar controleren. Is de warmtepomp 10 jaar oud? Dan is vaker verstandig, bijvoorbeeld 1 keer per 2 jaar. Laat dat het liefst een installateur of onderhoudsbedrijf doen.
• Consumentenbond, pagina over de installatie. Is de warmtepomp nog nieuw? Dan is 1 keer in de 3 jaar controleren genoeg. Is hij al wat ouder? Dan is vaker controleren verstandig. Bijvoorbeeld elk jaar of elke 2 jaar.

Dit zeggen de fabrikanten. Elke handleiding geldt voor de serie die erbij staat:

• Daikin Altherma 3 R. “De installateur moet een jaarlijks onderhoud doen.”
• Mitsubishi Electric Ecodan, cilinderunit (E-generatie). De binnenunit moet elk jaar onderhoud krijgen van een gekwalificeerd persoon. Een gekwalificeerde monteur controleert de cilinder en de buitenunit elk jaar.
• Intergas Xtend Eco. Elk jaar doet een bevoegd installateur onderhoud en schoonmaak. Dat geldt voor het hele systeem. Voor de Xtend (split) zegt Intergas: elk jaar, door een gecertificeerd installateur.
• Remeha Elga Ace. Een erkende installateur doet minstens 1 keer per jaar inspectie en onderhoud.
• ATAG Energion IDU M HYBRIDall. De handleiding heeft een controlelijst voor jaarlijks onderhoud. Die punten moeten ten minste 1 keer per jaar gecontroleerd worden.
• Vaillant uniTOWER plus en hydraulisch station VWZ MEH 97/6. Dat zijn binnenunits bij de aroTHERM plus. De installateur doet elk jaar een inspectie. En elke 2 jaar onderhoud. Soms is eerder onderhoud nodig. Dat hangt af van wat de inspectie laat zien.
• Vaillant aroTHERM plus, de buitenunit. De handleiding voor de installateur geeft een lijst voor elk jaar. Die lijst staat bij wat er gebeurt bij een onderhoudsbeurt.
• Nefit Bosch, website. “Afhankelijk van het type warmtepomp is onderhoud om het jaar aan te raden”. Om het jaar betekent: 1 keer per 2 jaar. Verderop zegt dezelfde pagina: “Wij adviseren je warmtepomp elk jaar te laten controleren.”
• Bosch Compress Hybrid 7000i AW. Laat het toestel 1 keer per 2 jaar onderhouden door een erkend installateur. Op bladzijde 3 adviseert Bosch een contract voor jaarlijkse inspectie en onderhoud.
• Itho Daalderop Amber. Volgens de handleiding heeft de Amber “geen periodiek onderhoud nodig”. Onderhoud aan het cv-systeem is wel nodig. Alleen een erkende installateur of serviceorganisatie mag inspectie en onderhoud doen. Dat zegt Itho Daalderop. Itho Daalderop adviseert elke 2 jaar een inspectie van de warmtepomp en het cv-systeem. En elk jaar de warmtewisselaar van de warmtepomp schoonmaken. Onderhoud aan de warmtepomp alleen als de inspectie dat aangeeft, zegt Itho Daalderop.
• Itho Daalderop HP-M 25 i. “Laat uw cv-ketel en warmtepompsysteem jaarlijks inspecteren”. Onderhoud alleen als de inspectie dat aangeeft, zegt Itho Daalderop.
• Quatt, website. Quatt-warmtepompen hebben volgens Quatt “geen traditioneel onderhoud nodig”. Quatt houdt ze op afstand in de gaten. Waar mogelijk adviseert Quatt elk jaar een visuele check.
• NIBE S2125. De handleiding zegt: “Omdat uw warmtepomp buiten is opgesteld, is enige mate van extern onderhoud noodzakelijk”. Een vast aantal jaren noemt die handleiding niet.
• Panasonic Aquarea met binnenunit WH-ADC0509L. Een erkende dealer doet “met regelmatige intervallen seizoensinspecties”. Het waterfilter moet minstens 1 keer per jaar schoon, zegt Panasonic. Panasonic zegt daarbij: neem contact op met een geautoriseerde dealer.

Staat jouw merk of serie er niet bij? Kijk dan in je eigen handleiding. Of vraag het de fabrikant.

Wat gebeurt er bij een onderhoudsbeurt?

Dat hangt af van je warmtepomp. Vereniging Eigen Huis noemt 2 soorten werk. De handleidingen noemen per serie wat de monteur nakijkt.

Vereniging Eigen Huis noemt:

• Fysiek onderhoud. De installateur kijkt of de warmtepomp beschadigd is of lekt. Heeft je warmtepomp een buitenunit met ventilator? Die wordt tijdens het onderhoud schoongemaakt.
• Werking en instellingen. De specialist kijkt of de warmtepomp niet te veel stroom gebruikt. Hij controleert ook de instellingen. Zo nodig past hij die aan. Dat kan vaak ook op afstand, zegt Vereniging Eigen Huis.

Vaillant aroTHERM plus, buitenunit VWL 35/6 tot en met 75/6. De handleiding voor de installateur noemt dit werk voor elk jaar:

• het beschermingsbereik controleren. Dat is de zone rond de buitenunit. Daarin mogen bijvoorbeeld geen ramen, deuren of ventilatieopeningen zitten;
• de buitenunit schoonmaken;
• de verdamper, de ventilator en de afvoer van condenswater controleren;
• het koudemiddelcircuit controleren, ook op lekken;
• de elektrische aansluitingen en leidingen controleren.

Na 3 jaar komen daar elk jaar de kleine dempingsvoeten bij. De monteur kijkt dan of die versleten zijn.

Daikin Altherma 3 R W, buitenunit ERGA04~08E met binnenunit EHBH/X04+08E. Dit onderhoud moet een erkend installateur of servicetechnicus doen. Voor de buitenunit noemt de handleiding de warmtewisselaar. Stof, vuil en bladeren kunnen die verstoppen. Daikin adviseert hem elk jaar schoon te maken. Voor de binnenunit noemt de handleiding:

• de waterdruk;
• het magnetisch filter met de vuilafscheider;
• de veiligheidsklep voor de waterdruk;
• de veiligheidsklep van de tank voor warm tapwater;
• de schakelkast;
• de boosterverwarming van de tank voor warm tapwater. Daikin zegt daarbij: “Alleen voor wandunits met een tank voor warm tapwater met een ingebouwde elektrische boosterverwarming (EKHW).”

Mitsubishi Electric Ecodan, cilinderunit (E-generatie). De installatiehandleiding noemt onder meer:

• het overdrukventiel en het temperatuur- en drukventiel. Die worden elk jaar gecontroleerd door aan de knop te draaien;
• het magnetisch filter: elke 3 jaar inspecteren;
• de circulatiepomp voor het water: elke 20.000 uur (3 jaar) inspecteren.

Mitsubishi Electric zegt: een bekwaam persoon met de juiste opleiding inspecteert en vervangt onderdelen.

Wanneer plan je de beurt? Ook daarover verschillen de bronnen. Nefit Bosch zegt op zijn website: doe het onderhoud in de zomer. Onderhoud onderbreekt de verwarming even. En in de zomer heb je die minder nodig. De handleiding van de Remeha Mercuria zegt het omgekeerde. Plan de beurt “op een koude tijd van het jaar”. De vakman controleert dan onder meer het thermisch rendement.

Is onderhoud verplicht?

Daar zijn de bronnen het niet over eens. Er is een EU-regel voor lekcontroles. En de fabrikanten zeggen verschillende dingen.

De EU-regel. De F-gassenverordening van de EU (2024/573) gaat onder meer over lekcontroles. Zit er 5 ton CO2-equivalent F-gas of meer in je warmtepomp? Dan moet die op lekken worden gecontroleerd. Voor een paar andere F-gassen is de grens 1 kg. Die staan in deel 1 van bijlage II van de verordening.

Hoe vaak? Zit er minder dan 50 ton CO2-equivalent in? Of minder dan 10 kg van die andere F-gassen? Dan minstens elke 12 maanden. Heeft de warmtepomp een systeem dat lekken meldt? Dan minstens elke 24 maanden. De controle doet iemand met een certificaat.

Er is een uitzondering voor hermetisch gesloten apparatuur in een woning. Staat op het etiket dat de warmtepomp hermetisch gesloten is? En zit er minder dan 3 kg F-gas in? Dan hoeft hij niet op lekken te worden gecontroleerd. Hermetisch gesloten betekent: de fabrikant heeft alle delen met F-gas blijvend dichtgemaakt. Dat gebeurt in de fabriek, bijvoorbeeld door lassen of solderen. Onder druk lekken de verbindingen in een test minder dan 3 gram per jaar.

De regel gaat alleen over F-gassen. Propaan (R290) noemt het IPLO een natuurlijk koudemiddel. Welk koudemiddel in je warmtepomp zit, staat op het etiket. Fabrikanten moeten dat erop zetten, zegt het IPLO.

Voor wie geldt de plicht? De verordening legt de plicht bij de “exploitant” en de fabrikant. De exploitant is volgens de verordening “de onderneming die de feitelijke macht over het technisch functioneren van de onder deze verordening vallende producten, apparatuur of inrichtingen uitoefent”. Of het is “de eigenaar die door een lidstaat is aangewezen als zijnde verantwoordelijk voor de verplichtingen van de exploitant in specifieke gevallen”. Een onderneming is volgens de verordening “elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die een in deze verordening bedoelde activiteit uitoefent”. Dat kan dus ook één persoon zijn.

Ben jij als eigenaar thuis de exploitant? Dat staat niet in de verordening. Een Nederlandse overheidspagina die het uitlegt, vonden we niet. Daikin zegt in de handleiding van de Altherma 3 R: “Afhankelijk van de geldende wetgeving kunnen periodieke inspecties voor koelmiddellekken vereist zijn”. Neem voor meer informatie contact op met je installateur, zegt Daikin.

Wat de fabrikanten zeggen. Die zeggen niet allemaal hetzelfde:

• Remeha Mercuria, Mercuria Ace, Mercuria Ace MB en Elga Ace MB. De handleidingen zeggen: “Een jaarlijkse inspectie met een lekdichtheidscontrole van de verwarmingsinstallatie in overeenstemming met de geldende normen is verplicht”. Een lekdichtheidscontrole is een controle of er niets lekt.
• Remeha, website. “Hoewel het onderhouden van de warmtepomp niet verplicht is, is het wel verstandig om deze controle periodiek te laten uitvoeren”. Remeha zegt dus op 2 plekken iets anders.
• Nefit Bosch, website. “Er is geen wettelijke verplichting om warmtepompen te onderhouden, maar regelmatig onderhoud is wel verstandig.”
• Vaillant, gebruikersgids van de aroTHERM plus. “Er dient verplicht onderhoud aan uw warmtepompsysteem te worden gepleegd.”

Garantie. Vereniging Eigen Huis zegt: “Vaak is periodiek onderhoud ook een garantievoorwaarde vanuit de fabrikant”. Een paar voorbeelden:

• ATAG Energion M Hybrid all R410a, gebruiksaanwijzing uit 2018. De garantie hangt af van onderhoud door een gekwalificeerde monteur. Die moet het systeem minstens 1 keer per jaar inspecteren en schoonmaken. En de nodige aanpassingen doen.
• Itho Daalderop Amber, handleiding. “Aanspraak op fabrieksgarantie kan door gebrekkig onderhoud worden afgewezen.”
• NIBE S2125, handleiding. “Onvoldoende onderhoud kan leiden tot ernstige schade aan de S2125, die niet door de garantie gedekt wordt.”
• Panasonic, garantievoorwaarden voor installateurs (juli 2024). “Het Product moet periodiek worden onderhouden overeenkomstig de wettelijke voorschriften en de onderhoudsrichtlijnen van Panasonic.”

Wat er over garantie geldt, lees je bij garantie op je warmtepomp.

Heb je een hybride warmtepomp? Dan heb je ook een cv-ketel op gas. De Rijksoverheid zegt: “Laat uw cv-ketel, geiser, gaskachel of andere gasinstallatie regelmatig controleren. Bijvoorbeeld 1 keer per jaar”. Heb je een koopwoning? Dan ben je zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van je gasinstallatie, zegt de Rijksoverheid. Alleen een bedrijf met een CO-vrij-certificaat mag gasinstallaties controleren, zegt de Rijksoverheid. Een andere pagina van de Rijksoverheid zegt: “Laat uw gasverbrandingsinstallatie minstens 1 keer per 2 jaar controleren door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf”.

Milieu Centraal zegt: je bent als eigenaar niet verplicht tot onderhoud van je cv-ketel. Maar het is wel verstandig. Laat je het doen? Dan moet je een installateur met een CO-vrij-diploma kiezen, zegt Milieu Centraal. Meer over het onderhoud van beide apparaten lees je bij hybride warmtepomp.

Wat kost onderhoud?

Wat onderhoud kost, verschilt per installateur, zegt Remeha. Bij veel installateurs kun je een onderhoudscontract afsluiten, zegt Remeha ook. Bedragen met bron en datum vind je bij onderhoudscontract voor je warmtepomp. Daar kun je ook een contract en een losse beurt vergelijken.

Wie doet het onderhoud?

Het onderhoud doet een monteur. De ILT zegt: “Wilt u een airconditioner of warmtepomp installeren of onderhouden? Dit mag u niet zelf doen”. Laat het doen door een monteur met een diploma, zegt de ILT. Zo komt het koudemiddel niet vrij in het milieu.

Wie aan apparatuur met koudemiddel werkt, heeft een certificaat nodig. Sinds 29 september 2025 geldt dat ook voor werk met propaan. Dat zegt het IPLO.

Vereniging Eigen Huis geeft deze tips:

• Check in het Centraal Register Techniek of de installateur de wettelijk verplichte kwalificaties heeft.
• Vond je het bedrijf niet via de fabrikant? Vraag dan of het jouw merk warmtepomp kent.
• Biedt je installateur geen onderhoud aan? Vraag dan de fabrikant naar installateurs.
• Heb je een hybride warmtepomp? Laat dan het liefst beide apparaten door dezelfde installateur onderhouden.

Heb je een hybride warmtepomp? Dan heb je een monteur nodig die beide kan onderhouden. Dat zegt Milieu Centraal. Meer lees je bij welke monteur aan je warmtepomp mag werken.

Een paar dingen doe je wel zelf. Milieu Centraal zegt: houd zelf de buitenunit schoon en vrij van bladeren. Wat je per merk zelf mag doen, lees je bij warmtepomp zelf onderhouden.