Warmtepomp geluid: wat is normaal en wat mag?

Maakt je warmtepomp veel geluid? Of trilt hij? Op deze pagina lees je welke geluiden de handleidingen normaal noemen. En welke regels er gelden voor het geluid bij de buren. Met een rekenhulp schat je het geluid op de erfgrens.

Waar komt het geluid vandaan?

Milieu Centraal zegt: de buitenunit maakt geluid als de warmtepomp draait. Het geluid komt van de ventilator en de compressor. Hoe meer vermogen de warmtepomp heeft, hoe meer geluid. Milieu Centraal zegt ook: de warmtepomp draait vooral in de herfst en de winter. En in het vroege voorjaar. Dan heb je de ramen dicht. Je hoort geluid van buiten dan minder. Een volledig elektrische warmtepomp kan ook ’s nachts aangaan. En in de zomer maakt hij warm water.

Vereniging Eigen Huis zegt: een warmtepomp maakt het meeste geluid op vol vermogen. Dat is zo in deze gevallen:

• Het is koud buiten. Een hybride warmtepomp draait voluit bij ongeveer 7 °C. Is het kouder? Dan springt de cv-ketel bij. De warmtepomp draait dan minder hard, of gaat uit. Een volledig elektrische warmtepomp draait voluit bij lagere temperaturen.
• Je zet de thermostaat een paar graden hoger.

Vereniging Eigen Huis zegt ook: bij koud weer maakt de warmtepomp meer geluid. Dat is niks om je zorgen over te maken. Volgens Vereniging Eigen Huis maakt ook de binnenunit geluid. Dat is minder dan de buitenunit. Het lijkt op het geluid van een cv-ketel.

Welke geluiden zijn normaal?

Elke handleiding noemt andere geluiden. In de tabel staat welk merk en welke serie het zegt. Heb je een ander merk of een andere serie? Kijk dan in je eigen handleiding.

Geluid	Wat de handleiding zegt	Merk en serie
Stromend water	Koudemiddel stroomt door het apparaat. Dat is geen defect.	Panasonic (de WH-ADC0509L, WH-ADC0309K en WH-MDC05/07/09J3E5-1)
Een paar minuten hard lawaai van het koudemiddel	Een beveiliging tijdens het ontdooien, als het buiten kouder is dan -10 °C. Dat is geen defect.	De L, K en J van Panasonic
Mechanisch geluid uit de binnenunit	“Weerstand schakelt aan/uit”. Of de driewegklep schakelt tussen warm water en verwarmen. “Normale werking geen actie nodig.”	Mitsubishi Electric Ecodan cilindermodule en hydrobox, E-generatie
De pomp draait even, zonder reden	Dat is om kalkaanslag te voorkomen. “Normale werking geen actie nodig.”	Mitsubishi Electric Ecodan, E-generatie
Harder geluid	Hoe sneller de compressor en de ventilator draaien, hoe luider.	Bosch Compress 5800i AW
Meer geluid bij warm water	Bij het opwarmen van het tapwater en bij het anti-legionellaprogramma. De tijden stel je zelf in.	Itho Daalderop Amber, all-electric

Deze geluiden noemen de handleidingen bij storingen:

Geluid	Wat de handleiding zegt	Merk en serie
Gorgelen na de eerste start	Een mogelijke oorzaak is lucht in het systeem. Daikin raadt aan: laat de installateur ontluchten, met de ontluchtingsfunctie van de unit.	Daikin Altherma 3 R F+W
Lawaai in de leidingen	Lucht in het systeem: probeer de radiatoren te ontluchten, als je die hebt. Blijft het? Bel de installateur. Zitten de leidingen los? Bel de installateur.	Mitsubishi Electric Ecodan, E-generatie

Hard lawaai tijdens het ontdooien? Lees ook IJs op de buitenunit. Meer over lucht in het systeem lees je bij Warmtepomp ontluchten.

Heb je een Quatt Hybrid? Quatt zegt: hoor je geluid uit de radiatoren of de vloerverwarming? Dan komt dat meestal door de waterdruk. Die is te laag of te hoog. Quatt geeft daarvoor stappen in het supportartikel over geluid. Komt het geluid van de Quatt Hybrid zelf? Dan kan het komen door dakresonantie, ventilatorgeluid of wind. Quatt zegt: meld het dan via het portaal op de website. Stuur een opname van het geluid mee. Meer over de waterdruk lees je bij Waterdruk van je warmtepomp.

Een stille stand

Deze handleidingen noemen een stand die minder geluid maakt. Elk merk noemt hem anders. Lees ook wat het merk erbij zegt:

• Daikin Altherma 3 R F+W: de “geluidsarme stand”, met meerdere niveaus. De warmtepomp verwarmt en koelt dan minder. Is het buiten onder 0 °C? Dan raadt Daikin het stilste niveau af. Je kunt zelf een programma maken, als de installateur dat heeft aangezet.
• Quatt HeatPump: 4 niveaus: Normal, Library, Silent en Building 87. Je kiest ze apart voor dag en nacht. Stiller betekent minder zuinig. Dan bespaar je minder energie.
• Intergas Xtend Eco: de “Stille Modus”. Intergas zegt: gebruik die alleen bij klachten over geluid. Hij kan leiden tot “minder comfort en/of hogere energiekosten”. Is het buiten te koud? Dan gaat de Stille Modus vanzelf uit.
• Remeha Elga Ace: de “stille modus”. De compressor draait dan langzamer. Ook Remeha zegt: dit kan leiden tot “minder comfort en/of hogere energiekosten”. De installateur stelt de stille modus in.
• Itho Daalderop Amber: de “geluidsreducerende modus”. De warmtepomp verbruikt dan meer energie. Daarom staat deze modus standaard uit.
• NIBE S2125: de “Stille stand”. NIBE zegt: gebruik die alleen voor beperkte tijd. Anders levert de warmtepomp misschien niet genoeg vermogen.
• Nefit Bosch: Bosch schrijft dat alle Nefit Bosch luchtwarmtepompen een “stilbedrijf” hebben. De compressor en de ventilator draaien dan langzamer.

Wat zegt de wet?

De regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Artikel 4.107, tweede lid, zegt: “Een installatie voor warmte- of koudeopwekking, die is opgesteld buiten de uitwendige scheidingsconstructie van een bouwwerk, veroorzaakt op de perceelgrens met een bouwwerkperceel voor een andere woonfunctie een geluidsniveau van ten hoogste 40 dB, berekend volgens de bij ministeriële regeling gestelde regels.”

In gewone woorden: staat je warmtepomp buiten? Dan mag hij op de perceelsgrens hoogstens 40 dB geven. Het gaat om de grens met het perceel van een andere woning. Milieu Centraal en Vereniging Eigen Huis noemen dat de erfgrens. dB (decibel) is de maat voor geluid.

Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) van de overheid legt uit voor wie dit geldt:

• De regel geldt voor een warmtepomp of airco die buiten staat bij een woning.
• De woning grenst direct aan een andere woning.
• Grenst je perceel niet direct aan dat van een andere woning? Bijvoorbeeld omdat er openbare ruimte tussen zit? Dan geldt de grens op de perceelsgrens niet.
• Zet je een warmtepomp bij een bestaand huis? Of vervang je hem? Dan geldt ook 40 dB. Dat staat in artikel 5.14.

Woon je in een flat? Dan geldt artikel 4.108. De grens van 40 dB geldt dan “ter plaatse van een te openen raam of deur van een niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied” van de buren. Het IPLO noemt als voorbeeld het raam van een slaapkamer van de buren.

Overdag 45 dB. Heeft je warmtepomp een aparte stand voor de avond en de nacht? Dan telt het geluid overdag 5 dB minder. De Omgevingsregeling zegt: “Als een installatie een afzonderlijke instelling heeft voor de avond- en nachtperiode (19:00 – 7:00 uur), dan wordt het gemeten geluidsniveau in de dagperiode (7:00 – 19:00 uur) gecorrigeerd met –5 dB”. Zo mag het overdag 45 dB zijn. Dat zegt de handleiding bij de rekentool van de overheid. Heeft de warmtepomp geen aparte stand? Dan mag hij ook overdag niet boven de 40 dB komen, zegt die handleiding.

Hoe meet je? De Omgevingsregeling zegt: je meet bij het hoogste toerental van de gekozen stand. Staat de warmtepomp op de grond? Dan meet je op 1,5 meter hoogte. Op de plek van de grens waar het geluid het hardst is. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij een hoge, dichte schutting.

Sinds wanneer? De regels gelden sinds 1 april 2021 (Staatsblad 2021, 12). Toen stonden ze in het Bouwbesluit 2012. Sinds 1 januari 2024 staan ze in het Bbl. Vereniging Eigen Huis schrijft: “Deze eisen gelden voor warmtepompen die vanaf 1 april 2021 zijn of worden geïnstalleerd”.

Reken het geluid bij de erfgrens uit

Met deze rekenhulp schat je hoeveel geluid je warmtepomp geeft op de erfgrens. De rekenregel komt uit de handleiding bij de rekentool van de overheid. Je begint met het geluidsvermogen van het apparaat in dB. Daar gaat 20 × log(afstand in meters) af. Staat het apparaat vrij op harde grond? Dan gaat er nog 9 af. Staat het op harde grond tegen een harde muur? Dan gaat er 6 af. Wat overblijft, is het geluid op de erfgrens in dB. Het is een schatting. De rekenhulp rekent het voor je uit.

Zet JavaScript aan om zelf te rekenen. De rekenregel staat ook in de tekst van deze pagina.

Bronnen: [7] [1]

De rekenregel komt uit de handleiding bij de rekentool van de overheid. Voor 1 buitenunit, niet voor een flat. Het is een schatting, geen meting.

Een voorbeeld. Stel: het geluidsvermogen is 60 dB. De warmtepomp staat vrij op harde grond. De erfgrens is 3 meter verderop. 20 × log(3) is ongeveer 9,54. Dan krijg je: 60 − 9,54 − 9 = 41,46. De rekenhulp rondt dat af op 41 dB. Dat is boven de grens van 40 dB. Staat dezelfde warmtepomp tegen een harde muur? Dan gaat er 6 af in plaats van 9. Je komt dan op 44,46. Afgerond is dat 44 dB.

Welk geluidsvermogen vul je in? De handleiding zegt: neem het geluidsvermogen bij het maximale vermogen van de gekozen stand. Het gaat “niet om het geluidvermogenniveau dat vermeld staat op het CE-label en dat bepaald is op een lager (nominaal) vermogen”. Vraag het juiste getal aan de leverancier van je buitenunit. Heeft je warmtepomp een aparte stand voor avond en nacht? Dan heb je 2 getallen nodig. Reken met het getal voor overdag en kijk naar 45 dB. Reken met het getal voor avond en nacht en kijk naar 40 dB. Geen aparte stand? Dan kijk je alleen naar 40 dB.

Fluiten of brommen. Hoor je duidelijke tonen, zoals fluiten, piepen, zoemen of brommen? Dat heet tonaal geluid. Daarvoor komt er een toeslag bij, zegt de handleiding. Staat er een geluidsdempende kast om de buitenunit? Die haalt er juist iets af. Tel de toeslag erbij en haal het effect van de kast eraf. Doe dat voordat je het geluidsvermogen invult. Zo rekent de handleiding ook. De handleiding zegt: vraag de toeslag aan de leverancier van de buitenunit. Het effect van de kast hangt af van de kast en van de buitenunit. Vraag het aan de leveranciers van allebei.

Een marge van 3 dB. De handleiding raadt een marge van 3 dB aan. Die is er voor onzekerheden, van het ontwerp tot en met de plaatsing. Een voorbeeld: het geluid gaat niet in elke richting even hard. Het getal van het geluidsvermogen zegt daar niets over. De rekenhulp laat zien of je ook met 3 dB erbij onder de grens blijft.

Een hoek, muren of een schutting. Een harde muur kan geluid terugkaatsen. Dan neemt het geluid toe, zegt de handleiding. Staat de buitenunit in een hoek? Dan klinkt hij harder, zegt Vereniging Eigen Huis. De rekenhulp rekent met hoogstens 1 muur. Staan er meer muren of schuttingen dichtbij? Gebruik dan de rekentool van de overheid zelf. Die rekent muren en schermen mee. Past jouw situatie niet in de rekentool? Dan is volgens de handleiding een deskundige nodig. Bijvoorbeeld een akoestisch adviesbureau.

Niet voor een flat of voor meer buitenunits. In een flat geldt de grens bij het raam of de deur van de buren. Deze rekenhulp rekent dat niet uit. De rekentool van de overheid heeft wel situaties voor appartementen. Staan er meer buitenunits op je perceel? Ook dan werkt deze rekenhulp niet. De rekentool is ook maar voor 1 buitenunit. De handleiding zegt: vraag dan advies aan een geluidsdeskundige. De rekentool is verder gemaakt voor rechthoekige percelen en gebouwen.

Alleen een meting geeft zekerheid. De rijksoverheid schrijft: de regels gaan uit van een geluidsmeting op de plek zelf. Met een berekening kun je het vooraf alleen “aannemelijk” maken. De rekentool en de handleiding staan op rijksoverheid.nl. De rekentool is een rekenblad voor Open Office of Excel.

Trilt je warmtepomp?

Een buitenunit kan trillingen geven. Milieu Centraal zegt: vooral een plat houten dak kan meetrillen. Bij een klein of licht dak kun je binnen een bromgeluid horen. Milieu Centraal zegt ook: een geluidsdempende kast kan helpen. Of een laag die geluid dempt, tussen de warmtepomp en het dak of de muur.

De Consumentenbond zegt: “De installateur moet voorkomen dat trillingen van de leidingen op de woning overgaan”. Anders kan zelfs een buitenunit ver weg binnen overlast geven. Vereniging Eigen Huis noemt flexibele leidingen en rubberen trillingsdempers. En: zet de buitenunit alleen op een stenen dak of aan een stenen muur. Anders ontstaan er trillingen.

Dit zijn dingen voor je installateur. Trilt het apparaat zelf, of maakt het een abnormaal geluid? Lees dan hieronder wat je handleiding zegt.

Abnormaal geluid of trillingen

Ruik je brandlucht of zie je rook? Lees dan eerst Eerst je veiligheid.

Elk merk zegt iets anders. Doe wat de handleiding van jouw warmtepomp zegt:

• Mitsubishi Electric Ecodan, E-generatie: “Begint het toestel te trillen of abnormale geluid te produceren, schakel het dan uit, trek de stekker uit het stopcontact en contacteer de installateur.”
• De L, K en J van Panasonic: merk je “een abnormaal geluid of trillingen op in de unit”? Panasonic zegt dan: stop het gebruik en haal de stroom eraf. Neem dan meteen contact op met je leverancier.
• NIBE S2125: blijft er ijs of sneeuw zitten aan de ventilator? Of aan het rooster of de ventilatorconus? Dat merk je aan abnormaal geluid van de ventilator. NIBE zegt: stel dan de functie “Ventilator ontdooien” in op de binnenmodule of regelmodule. Neem bij problemen contact op met je installateur.

Meer over ijs lees je bij IJs op de buitenunit. Staat er een storing op het display? Lees dan Warmtepomp storing.

Last van de buren?

Vereniging Eigen Huis zegt: gaat je warmtepomp boven de geluidsgrenzen? Dan is er waarschijnlijk “onrechtmatige hinder”. Je buren kunnen de gemeente dan vragen om op te treden. Of het echt onrechtmatig is, hangt niet alleen af van de grens. Ook de duur en het tijdstip tellen mee. En de maatregelen die nodig zijn om het te voorkomen.

Wat kun je doen? Elke organisatie geeft eigen tips:

• Consumentenbond: maakt de buitenunit veel lawaai? Dan moet hij verder van de erfgrens. Geluid neemt snel af met de afstand. Je kunt de buitenunit ook in een geluidsdempende omkasting zetten. Bespreek de mogelijkheden met een installateur.
• Vereniging Eigen Huis: maakt je warmtepomp te veel geluid? Dan kun je een geluidsdempende omkasting laten plaatsen. Laat dat doen door de installateur. Dat is wel een extra investering. Zet de buitenunit niet in een nis met aan 3 kanten een muur. Dan kaatst het geluid terug.
• Milieu Centraal: planten of struiken voor de buitenunit dempen het geluid ook. Houd de buitenunit schoon en vrij van bladeren. Dan stroomt de lucht goed door. Je hebt dan minder kans op geluidsoverlast. Zet de buitenunit niet vlak bij een slaapkamerraam van jezelf of de buren.

Zoek je een monteur? Lees dan Een erkende monteur vinden.