Warmtepomp zuinig stoken: zo verbruik je minder stroom

Verbruikt je warmtepomp meer stroom dan je dacht? Op deze pagina lees je waarom dat kan. En hoe je hem zuiniger gebruikt. Het advies komt van Milieu Centraal, Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond. En van een paar fabrikanten. Een handleiding geldt alleen voor de series die erbij staan.

Hoeveel stroom verbruikt een warmtepomp?

Milieu Centraal zegt: het verbruik hangt af van je soort woning en de isolatie. Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel. Een all-electric warmtepomp werkt zonder cv-ketel. Milieu Centraal rekent met een gemiddeld huis met 2 personen. Dit is het verbruik per jaar voor verwarming en warm water:

Woning	Hybride, matige isolatie	All-electric, redelijke isolatie	All-electric, goede isolatie
Tussenwoning	590 m³ gas + 1.580 kWh	3.560 kWh	2.970 kWh
Hoekwoning	680 m³ gas + 1.930 kWh	4.070 kWh	3.410 kWh
2-onder-1-kapwoning	750 m³ gas + 2.190 kWh	4.440 kWh	3.680 kWh
Vrijstaande woning	980 m³ gas + 3.210 kWh	5.670 kWh	4.540 kWh

Bij een hybride warmtepomp gebruik je dus ook nog gas.

Houd je verbruik bij

Milieu Centraal zegt: houd bij hoeveel stroom je warmtepomp verbruikt. En kijk of dat niet meer is dan vooraf is berekend. Milieu Centraal noemt 2 manieren:

• Hybride warmtepomp. Gebruik een simpele stekker die het verbruik meet. Of een energieverbruiksmanager met slimme tussenstekkers.
• All-electric warmtepomp. Vraag de installateur om een stroommeter te plaatsen.

Zie je vaak een stroompiek? Dan kun je de installateur vragen de oorzaak op te sporen, zegt Milieu Centraal.

Heb je een Quatt Hybrid? Quatt waarschuwt voor slimme stekkers die de stroom kunnen onderbreken. Quatt zegt: zulke stekkers “kunnen soms onbedoeld worden uitgeschakeld”. De Quatt Hybrid heeft bijna altijd stroom nodig. Bijvoorbeeld om te beschermen tegen bevriezing. Meer over je Quatt lees je bij Quatt warmtepomp.

Vereniging Eigen Huis zegt: houd het stroomverbruik in de gaten. Dat kan meestal via een app bij de warmtepomp. Schiet het stroomverbruik zonder goede verklaring ineens omhoog? Dan is er misschien iets mis. Vereniging Eigen Huis zegt: schakel dan een installateur in.

De Consumentenbond zegt: houd je gas- en stroomverbruik een tijd lang goed bij. Zijn je energiekosten niet gedaald? Schakel dan de installateur weer in. Volgens de Consumentenbond is de warmtepomp dan misschien niet goed geïnstalleerd of ingesteld.

Heb je een Panasonic met binnenunit WH-ADC0509L? Kijk dan in het menu Systeem check. Onder Energiemonitor zie je het energieverbruik. Panasonic zegt: het totaal is een schatting. Het kan afwijken van een meting met precieze apparatuur. Onder Verwarmer zie je hoeveel uur de back-up verwarming en de tankverwarming aan stonden.

Waarom kan het verbruik hoog zijn?

De bronnen noemen deze oorzaken:

• Kou. Vereniging Eigen Huis zegt: bij koud weer moet een warmtepomp harder werken. Dan verbruikt hij meer stroom dan op warmere dagen.
• De elektrische naverwarmer. Dit gaat over een all-electric lucht-waterwarmtepomp. Milieu Centraal zegt: die wordt meestal groot genoeg gekozen tot -10 graden. Is het kouder? Dan springt de elektrische naverwarmer in het apparaat bij. Dat gebeurt ook als je huis bij koud weer niet snel genoeg warm wordt. Milieu Centraal zegt: dat “kost wel aanzienlijk meer stroom”.
• Grote temperatuurverschillen. Milieu Centraal zegt: zet je de thermostaat ’s nachts veel lager? Dan moet de warmtepomp ’s ochtends hard werken. Dat kost meer energie dan het huis de hele nacht warm houden.
• Weinig isolatie. Milieu Centraal zegt: in een slecht geïsoleerd huis springt de cv-ketel vaker bij. De hybride warmtepomp werkt dan minder zuinig. Je bespaart dan minder gas en verbruikt meer stroom.
• Sneeuw op de buitenunit. Milieu Centraal zegt: sneeuwt de buitenunit in? Dan werkt hij minder efficiënt. Lees meer bij ijs op de buitenunit.
• Te weinig onderhoud. Vereniging Eigen Huis zegt: door periodiek onderhoud verbruikt de warmtepomp niet onnodig veel stroom. Lees meer over onderhoud van je warmtepomp.
• Een storing bij een hybride. Dan kan de cv-ketel het werk overnemen. Intergas zegt in de handleiding van de Xtend Eco: “Als door een storing/notificatie de CV-ketel de taak van het hybride warmtepompsysteem overneemt, kan dit een ongunstig effect op het energiegebruik hebben”. Milieu Centraal zegt: zo’n storing valt niet snel op. Want de gasketel kan bijspringen. Lees meer over de hybride warmtepomp.
• Een stille stand. Een paar fabrikanten zeggen: een stille stand kan meer energie kosten. Lees hieronder wat ze precies zeggen.

Zo stook je zuiniger

Milieu Centraal geeft deze tips:

• Thuis. Zet de thermostaat niet hoger dan 19 graden. Staat hij al op 19 graden? Probeer dan of hij nog een graadje lager kan.
• Overdag niemand thuis? Laat de thermostaat dan lager staan. Het huis hoeft dan in de ochtend niet op te warmen.
• Langer weg? Bijvoorbeeld in de winter op vakantie. Dan kun je de thermostaat op 15 graden zetten. Opwarmen kost bij terugkomst wel iets meer tijd.
• Kamers die je niet gebruikt. Draai daar de verwarming uit, ook in de slaapkamers. Houd de deuren van de kamers die je verwarmt dicht.

Draai je een radiator helemaal dicht? Milieu Centraal zegt: zet de knop dan op de vorstvrij-stand. Dat symbool staat tussen stand 1 en ‘uit’.

Let op: sommige fabrikanten willen dat radiatoren open blijven.

• Quatt Hybrid. Quatt zegt: houd altijd minimaal 3 radiatoren helemaal opengedraaid. Heb je vloerverwarming in de woonkamer die openstaat? Dan is minimaal 1 extra radiator open genoeg. Zo kan de Quatt Hybrid zijn warmte kwijt. Anders gaat hij kapot, zegt Quatt. Wil je minder stoken? Quatt zegt: “Draai dan niet de radiatoren dicht, maar zet de thermostaat een paar graden lager”.
• Itho Daalderop Amber in hybride opstelling. Zitten er radiatorknoppen op de radiatoren in de woonkamer? Itho Daalderop zegt: draai die nooit dicht. Dat is slecht voor het energieverbruik en voor de levensduur van de Amber.

Hoeveel graden lager ’s nachts?

Milieu Centraal zegt: voorkom grote temperatuurverschillen. Dan werkt de warmtepomp het best. Zet de thermostaat ’s nachts zo:

Jouw huis	’s Nachts
Vloerverwarming, een bodemwarmtepomp, of goede isolatie én ventilatie met warmteterugwinning	Niet lager
Redelijke isolatie	1 graad lager
Matige isolatie	2 graden lager

Op andere pagina’s zegt Milieu Centraal: hooguit 1 of 2 graden lager dan overdag. Vereniging Eigen Huis zegt: draai hem ’s nachts niet meer dan 2 graden omlaag.

De fabrikanten geven elk een eigen advies:

• Quatt Hybrid. Quatt zegt: verlaag de thermostaat niet in één keer met meerdere graden. Laat de temperatuur per dag niet meer dalen dan 1 graad bij vloerverwarming. Bij radiatoren 3 graden, bij convectoren 0,5 graad. Heb je een combinatie? Volg dan het kleinste getal. Zet je de thermostaat in één keer een paar graden hoger? Dan schakelt ook de cv-ketel in, zegt Quatt. Wil je dat voorkomen? Verhoog de temperatuur dan met maximaal 1 graad per 1,5 uur.
• Techneco Elga, een oudere hybride. De handleiding geldt voor firmware 15.3 en hoger. Springt de gevraagde temperatuur ’s ochtends meer dan 1 °C omhoog? Dan komt de cv-ketel altijd bij, zegt de handleiding. Wil je dat voorkomen? Dan kun je een kleinere nachtverlaging van 1 °C toepassen, zegt de handleiding.
• Itho Daalderop Amber in hybride opstelling. Itho Daalderop zegt: houd de temperatuur zo constant mogelijk. Bijvoorbeeld 20 °C. ’s Nachts kun je de temperatuur verlagen. Dat kan ook als je langer dan 8 uur weg bent. Doe dat met maximaal 4 °C, zegt Itho Daalderop.
• Bosch Compress 5800i AW Hybride. Bosch zegt: nachtverlaging is doorgaans niet zinvol. Wil je het toch? Beperk het dan tot 2 °C. Bosch geeft een voorbeeld: van 20 °C naar 18 °C.
• Daikin Altherma 3 R F+W. Heb je trage verwarming, zoals vloerverwarming? Daikin zegt: vermijd grote schommelingen van de kamertemperatuur. Laat de kamertemperatuur niet te laag zakken. Opnieuw verwarmen duurt langer en kost meer energie. Daikin zegt ook: zet de temperatuur niet hoger om sneller te verwarmen. De kamer wordt daar niet sneller warm van.

Hybride: wanneer springt de ketel bij?

Milieu Centraal zegt: onder de 4 graden buiten neemt de cv-ketel het vaak over. Milieu Centraal zegt ook: die instelling kun je zelf aanpassen. Dan blijft de warmtepomp ook bij lagere temperaturen warmte geven. Welke temperatuur het beste is, hangt af van je huis en je wensen. Volgens Milieu Centraal is dat in het begin even zoeken.

Vereniging Eigen Huis zegt: de installateur die beide apparaten onderhoudt, kan dit zo nodig aanpassen. Welke temperatuur het voordeligst is, hangt af van de gas- en stroomprijzen. Dat zegt Vereniging Eigen Huis. Op een andere pagina zegt Vereniging Eigen Huis: “Van de instellingen van de warmtepomp zelf kan je beter helemaal afblijven”. Dat kan gevolgen hebben voor het rendement, zegt Vereniging Eigen Huis.

Mag jij deze instelling zelf wijzigen? Dat verschilt. Bij de Remeha Elga Ace staat die instelling in het menu voor de installateur. Zo werkt het bij een paar andere merken:

• Daikin Altherma R Hybrid. Deze heeft een spaarstand. In de stand Ecologisch wordt “het verbruik aan primaire energie geminimaliseerd”. De stand Economisch houdt de kosten van het gebruik zo laag mogelijk. Daikin zegt: de installateur stelt de spaarstand in. Daikin zegt: “Bespreek met de installateur welke spaarstand het beste is”. Daikin zegt ook: houd de prijzen voor gas en stroom in de bediening bijgewerkt.
• Quatt HeatPump met cv-ketel. In de Quatt-app kies je Duurzaam of Besparen. Duurzaam gebruikt de buitenunit altijd als dat kan. Besparen kiest de goedkoopste: de cv-ketel of de buitenunit. Is je gastarief laag? Dan draait de buitenunit minder vaak. Quatt zegt: vul je stroom- en gastarieven in de app in. Dan klopt de informatie over besparing en verbruik het best.
• Quatt Hybrid. Quatt zegt: de Quatt Hybrid werkt alleen met water tussen de 18 en 55 graden. Daarboven neemt de cv-ketel het over. Quatt zegt: je kunt overwegen de cv-ketel op maximaal 55 graden in te stellen. Dat kan gas besparen. Maar het kan wel invloed hebben op je comfort.

Een lagere watertemperatuur

Milieu Centraal zegt: een warmtepomp maakt het verwarmingswater 30 tot 55 graden warm. Een cv-ketel staat vaak op 60 tot 80 graden. Milieu Centraal zegt: die lagere temperatuur bespaart energie. Maar het werkt wel wat langzamer.

De Consumentenbond zegt: de radiatoren moeten waterzijdig zijn ingeregeld. Dan warmen ze gelijkmatig op en geven ze hun warmte beter af. De Consumentenbond zegt: dan kan de aanvoertemperatuur lager blijven. Zo verbruik je minder energie.

Een paar handleidingen noemen een curve voor de watertemperatuur. Die hangt af van de buitentemperatuur. Dit zeggen ze:

• Daikin Altherma 3 R F+W. Daikin zegt: een lagere aanvoerwatertemperatuur zorgt voor een lager energieverbruik. Stel die in volgens je verwarming. Vloerverwarming is gemaakt voor een lagere temperatuur dan radiatoren. Daikin zegt ook: weersafhankelijke bediening vermindert het energieverbruik.
• Mitsubishi Electric Ecodan, E-generatie cilinderunit en hydrobox. De compensatiecurve beperkt de temperatuur van het water, afhankelijk van de buitentemperatuur. Volgens Mitsubishi Electric verhoogt dat het rendement en verlaagt het de kosten. De installateur stelt de curve in. Mitsubishi Electric zegt: “U zou deze instellingen niet hoeven te wijzigen”. Wordt je huis na een tijd niet warm genoeg, of te warm? Neem dan contact op met je installateur, zegt Mitsubishi Electric.
• Bosch Compress 5800i AW Hybride. Bosch noemt dit de stooklijn. Bosch zegt: die is ingesteld toen de warmtepomp in gebruik ging. Is het buiten kouder? Dan maakt de warmtepomp het water warmer. Is het buiten warmer? Dan maakt hij het water minder warm. Bosch zegt: “Hiermee werkt de warmtepomp altijd met het hoogst mogelijke rendement”.

Wordt je huis niet warm genoeg? Lees dan Warmtepomp wordt niet warm.

Kost een stille stand meer energie?

Een stille stand maakt de buitenunit stiller. Hieronder zeggen 4 merken: dat kan meer energie kosten. Daikin zegt: dan kan de warmtepomp minder warmte geven. Elk merk zegt het zo:

• Daikin Altherma 3 R F+W. De geluidsarme stand vermindert ook de verwarmingscapaciteit. Is het buiten kouder dan 0 graden? Dan adviseert Daikin het meest geluidsarme niveau niet te gebruiken.
• Quatt HeatPump. Quatt zegt: stillere instellingen kunnen het verwarmingsvermogen beperken. Dat heeft invloed op de efficiëntie en de besparing. Quatt zegt: “Houd voor optimale prestaties en besparingen de geluidsinstelling op zijn hoogst als het geluid geen probleem is”.
• Intergas Xtend Eco. Intergas zegt: “De Stille Modus kan tot minder comfort en/of hogere energiekosten leiden”. Intergas zegt: gebruik de stille modus alleen als er geluidsklachten zijn.
• Remeha Elga Ace. Remeha zegt: de stille modus kan tot minder comfort of hogere energiekosten leiden. Remeha legt uit: boven een ingestelde buitentemperatuur start de ketel dan niet. Dat geeft minder comfort. Onder die temperatuur kan de ketel vaker aangaan. Dat geeft hogere energiekosten.
• Itho Daalderop Amber in hybride opstelling. In de geluidsreducerende modus verbruikt de warmtepomp meer energie dan normaal. Daarom staat die standaard uit, zegt Itho Daalderop.

Hoor je de buitenunit veel? Lees dan Warmtepomp maakt geluid.

Warm water bij een all-electric warmtepomp

Bij een all-electric warmtepomp zit een voorraadvat voor warm water. Milieu Centraal geeft deze tips:

• Verlaag de temperatuur in het vat. Dan is er minder energie nodig. Volgens Milieu Centraal is 50 tot 55 graden meestal genoeg. Een installateur kan je helpen dit in te stellen.
• Kies een slim moment voor het legionellaprogramma. De warmtepomp verwarmt het vat elke week even tot boven de 60 graden. Dat is tegen legionella. Je kunt zelf instellen wanneer dat gebeurt. Wil je drukte op het stroomnet voorkomen? Milieu Centraal noemt dan de beste momenten: overdag van 10 tot 16 uur. Of ’s nachts van 21 tot 7 uur.
• Stel een tijdklok in. Laat het water overdag opwarmen, tussen 10 en 16 uur. Dan is er minder stroom nodig, want het is buiten warmer. Heb je zonnepanelen? Dan gebruik je je eigen stroom.

Dit zeggen de handleidingen:

• Daikin Altherma 3 R F+W. Zet de temperatuur van de warmwatertank niet te hoog. Daikin geeft een voorbeeld: verlaag die na de installatie elke dag met 1 °C. Kijk of je nog genoeg warm water hebt.
• Mitsubishi Electric Ecodan, E-generatie. In de ECO-stand duurt het opwarmen van de tank iets langer. Maar de warmtepomp verbruikt dan minder energie. Mitsubishi Electric zegt: hoeveel je bespaart, hangt af van de buitentemperatuur.

Heb je te weinig warm water? Lees dan Warmtepomp geeft geen warm water.

Zet de warmtepomp niet uit

Vereniging Eigen Huis zegt: laat de warmtepomp gewoon aanstaan als je op vakantie gaat. Twee fabrikanten zeggen ook:

• Quatt Hybrid. Haal de stekker er niet uit om stroom te besparen. Dat geldt voor de Quatt Hybrid en voor de CiC. De CiC is de regelaar van Quatt. Zonder stroom kan de Quatt Hybrid kapotgaan. Bijvoorbeeld door bevriezing of een vastzittende pomp. Meer lees je bij Quatt warmtepomp.
• Itho Daalderop Amber in hybride opstelling. Laat de warmtepomp altijd aan, ook als je weg bent. Itho Daalderop zegt: dat is vanwege de regels en de vorstbeveiliging. Ben je langer weg? Zet de temperatuur dan op 15 °C.